Τα τελευταία χρόνια τα τεστ δυσανεξίας τροφίμων έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή. Πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν σε αυτά αναζητώντας απαντήσεις για συμπτώματα όπως φούσκωμα, κόπωση, πονοκεφάλους ή δυσκολία στην απώλεια βάρους.
Όμως πόσο αξιόπιστα είναι αυτά τα τεστ; Μπορούν πραγματικά να εντοπίσουν τις τροφές που μας ενοχλούν ή μήπως τα αποτελέσματά τους χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία;

Τι είναι η δυσανεξία τροφίμων;

Η δυσανεξία τροφίμων διαφέρει από την τροφική αλλεργία.
Στην αλλεργία συμμετέχει το ανοσοποιητικό σύστημα και τα συμπτώματα μπορεί να είναι άμεσα και σοβαρά.
Αντίθετα, η δυσανεξία αφορά συνήθως δυσκολία πέψης ή μεταβολισμού συγκεκριμένων συστατικών, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τη λακτόζη.

Συχνά συμπτώματα που αποδίδονται σε δυσανεξίες είναι:

• Φούσκωμα
• Κοιλιακό άλγος
• Αέρια
• Διάρροια
• Κόπωση
• Πονοκέφαλοι

Ωστόσο, τα ίδια συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε πολλούς άλλους παράγοντες, όπως το στρες, οι διατροφικές συνήθειες ή υποκείμενες παθήσεις.

Πώς λειτουργούν τα δημοφιλή τεστ δυσανεξίας;

Τα περισσότερα εμπορικά τεστ βασίζονται στη μέτρηση αντισωμάτων IgG έναντι διαφόρων τροφών.
Η λογική τους είναι ότι υψηλά επίπεδα IgG υποδηλώνουν ότι μια τροφή προκαλεί δυσανεξία.
Όμως εδώ βρίσκεται και η βασική επιστημονική διαφωνία.

Σύμφωνα με μεγάλους διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς, η παρουσία αντισωμάτων IgG συνήθως υποδηλώνει ότι το άτομο έχει εκτεθεί και πιθανώς ανέχεται φυσιολογικά την τροφή και όχι ότι παρουσιάζει δυσανεξία σε αυτή.

Τι λέει η επιστημονική κοινότητα;

Επιστημονικές εταιρείες αλλεργιολογίας και ανοσολογίας δεν συστήνουν τη χρήση τεστ IgG για τη διάγνωση δυσανεξιών.
Ο λόγος είναι ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων μπορούν να διαγνώσουν αξιόπιστα δυσανεξία σε τρόφιμα.
Για τον λόγο αυτό, τα αποτελέσματα θα πρέπει να αξιολογούνται με ιδιαίτερη προσοχή και πάντα σε συνδυασμό με το ιστορικό και τα συμπτώματα του ατόμου.

Υπάρχουν και άλλες μέθοδοι που δεν υποστηρίζονται από την επιστήμη

Πέρα από τα τεστ που βασίζονται στα αντισώματα IgG, κυκλοφορούν και άλλες μέθοδοι που διαφημίζονται ως εργαλεία διάγνωσης τροφικών δυσανεξιών. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν την αξιοπιστία τους.

Παραδείγματα αποτελούν:

• Τεστ βιοσυντονισμού (bioresonance)
• Ηλεκτροδερμικά τεστ
• Τεστ κινησιολογίας (applied kinesiology)
• Ανάλυση τριχών για δυσανεξίες τροφίμων
• Τεστ με σταγόνα αίματος σε σκοτεινό πεδίο (live blood analysis)
• Τεστ «ενεργειακών συχνοτήτων» ή «κβαντικών διαγνώσεων»

Οι μέθοδοι αυτές δεν αναγνωρίζονται από τις μεγάλες επιστημονικές εταιρείες αλλεργιολογίας, ανοσολογίας και κλινικής διατροφής ως έγκυρα διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση τροφικών δυσανεξιών. Η χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα και σε αδικαιολόγητους διατροφικούς περιορισμούς.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της λανθασμένης ερμηνείας;

Όταν κάποιος λαμβάνει μια μεγάλη λίστα “απαγορευμένων” τροφίμων, συχνά καταλήγει να αποκλείει σημαντικές ομάδες τροφών χωρίς πραγματικό λόγο.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:

• Διατροφικές ελλείψεις
• Περιττούς περιορισμούς
• Αυξημένο άγχος γύρω από το φαγητό
• Δυσκολία στην κοινωνική ζωή
• Μειωμένη ποιότητα διατροφής

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολική ενασχόληση με τον αποκλεισμό τροφών μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σχέση του ατόμου με το φαγητό.

Πώς διερευνώνται σωστά οι πιθανές δυσανεξίες;

Η αξιολόγηση ξεκινά πάντα από ένα αναλυτικό ιστορικό.
Η καταγραφή συμπτωμάτων, η συσχέτισή τους με συγκεκριμένες τροφές και η συνολική εκτίμηση των διατροφικών συνηθειών αποτελούν τα πρώτα και πιο σημαντικά βήματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως:

• Breath test για δυσανεξία στη λακτόζη
• Έλεγχος για κοιλιοκάκη,ειδικές αιματολογικές εξετάσεις και,όταν χρειάζεται ,γαστροσκόπηση.
• Αλλεργιολογικός έλεγχος όπου ενδείκνυται ειδικά αντισώματα από αλλεργιολόγο.
• Δοκιμαστικός αποκλεισμός συγκεκριμένων τροφών υπό την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας

Συμπέρασμα

Τα τεστ δυσανεξίας τροφίμων αποτελούν ένα θέμα που εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις. Παρότι είναι ιδιαίτερα δημοφιλή, η επιστημονική τεκμηρίωση για τη χρήση των περισσότερων εμπορικών τεστ, ιδιαίτερα εκείνων που βασίζονται στα αντισώματα IgG, παραμένει περιορισμένη.

Εάν αντιμετωπίζετε επίμονα γαστρεντερικά συμπτώματα ή υποψιάζεστε ότι κάποια τροφή σας ενοχλεί, η εξατομικευμένη αξιολόγηση από διαιτολόγο και ιατρό αποτελεί την ασφαλέστερη και πιο αξιόπιστη προσέγγιση.